Slaapverlamming

Slaapverlamming ervaringen | Wat is het & Hoe kan ik het voorkomen? (2024)

Laatst bijgewerkt op: 07.09.2023 Geschatte leestijd: 5 Min.

Helemaal bij bewustzijn, maar toch je lijf niet kunnen bewegen?

Willen schreeuwen in je bed, maar niet meer kunnen spreken?

Misschien heb je wel te maken met slaapverlamming. 😱

Uit onderzoek naar slaapparalyse blijkt dat tot wel 40% van de wereldbevolking dit verschijnsel eens ervaart.

Maar, wat is slaapverlamming precies? En is deze vervelende slaapervaring te voorkomen?

Het antwoord op deze vragen én een aantal persoonlijke slaapverlamming ervaringen lees je hier. 👇

In dit artikel lees je de slaapverlamming ervaringen van Dorien (33) uit Nederland, de Engelse James (34) en Beck (24) uit India.
vrouw met slaapverlamming

Slaapverlamming in het kort

  • Een korte ervaring van verlamming vlak voor het inslapen of ontwaken
  • Kan gepaard gaan met hallucinaties
  • Heeft geen schadelijke gevolgen voor de gezondheid
  • Duurt vaak niet langer dan enkele minuten

Wat is slaapverlamming?

Slaapverlamming is een toestand die net voor het inslapen of net na het wakker worden optreedt, waarin mensen bij bewustzijn zijn, maar zich niet kunnen bewegen.

In tegenstelling tot wat veel verhalen doen vermoeden, is slaapverlamming, ook wel slaapparalyse genoemd, een natuurlijk onderdeel van de remslaap.

De ‘verlamming’ van je spieren zorgt er namelijk voor dat je je niet kunt bewegen tijdens je dromen - een veilig systeem dat door je lichaam in werking wordt gezet.

Wanneer slaapverlamming buiten de remslaap om plaatsvindt, spreken we van een slaapstoornis.

Tijdens de slaapverlamming is de persoon zich volledig bewust van zijn/haar omgeving, maar niet in staat om zich te bewegen of te praten. Het kan dan ook behoorlijk angstaanjagend zijn.

wat is slaapverlamming
Slaapverlamming is een complex verschijnsel, waarvan de precieze oorzaak nog onbekend is.

Ook kan er sprake zijn van hallucinaties, waar we later in het artikel verder op in zullen gaan.

Wat zijn de oorzaken van slaapverlamming?

Mogelijke oorzaken van slaapparalyse zijn:

  • Slapeloosheid of slaapgebrek
  • Onregelmatige slaappatronen, zoals een jetlag
  • Algemene angststoornis
  • Narcolepsie
  • Posttraumatische stressstoornis
  • Depressie
  • Slaapapneu
vrouw in bed met insomnia
Insomnie kan bijdragen aan een verhoogde kans op slaapverlamming.

Ook medicijngebruik en drugs worden genoemd als mogelijke oorzaken van slaapparalyse. Daarnaast wordt zelfs de slaappositie als mogelijke factor genoemd.

Uit een studie naar de risicofactoren van slaapverlamming, bleek dat het slaapprobleem het meest werd ervaren wanneer mensen op hun rug sliepen.

Hoe voelt slaapverlamming? - Beck, James & Dorien ervaarden het

Dat slaapparalyse door veel mensen wordt ervaren, bleek wel toen we een oproepje plaatsten of er mensen waren die hun ervaringen wilden delen.

We ontvingen meerdere berichten, waaronder verhalen uit Engeland, India en Nederland.

Hoewel slaapverlamming niet gevaarlijk is, is het zeker geen prettige ervaring. Fijn dus, dat ze Matrassencheck te woord wilden staan.

Hieronder lees je de slaapverlamming ervaringen van Dorien (33) uit Nederland, de Engelse James (34) en Beck (24) uit India.

Om privacyredenen zijn de namen van de geïnterviewden gefingeerd.

Wat is jouw ervaring met slaapverlamming?

Dorien: “Ik herinner me dat ik op vakantie was in Turkije en dacht dat mijn vader ineens de kamer binnenkwam en bovenop me kwam zitten. Toen ik besefte dat het niet echt was, wilde ik me bewegen, maar merkte ik dat dit niet kon.”

“Wat voel je op zo’n moment?,” vroegen we Dorien.

“In het moment zelf voel ik me heel onrustig en wil ik dat het weggaat. Het besef dat je je niet kunt bewegen is wel eng. Toen ik wakker werd had ik wel even nodig om bij te komen.”

James: “Toen ik in Azië werkte als surfcoach, was ik na een dag surfen zo moe dat ik snel naar bed ging. Ik woonde destijds in een open huis op een heuvel. Ik viel in een diepe slaap, maar werd ineens wakker van een geluid dichtbij. Toen ik wilde roepen, besefte ik dat dit niet ging. Ook kon ik mijn lichaam niet meer bewegen.”

Ook Beck (24) uit India omschrijft het angstige gevoel dat ze ervaarde, toen ze in 2017 voor het eerst last had van slaapverlamming.

“Ik weet nog dat het aanvoelde als een enge droom. Ik hoorde voetstappen op de trap en had de drang mezelf te redden of op te staan, maar ik kon me niet meer bewegen.”

Heb je vaker slaapverlamming ervaren?

“Ik heb het zowel op jongere leeftijd als latere leeftijd gehad,” aldus Dorien.

Ook James heeft na zijn eerste ervaring nog enkele keren een slaapverlamming ervaren:

“De eerste keer wist ik nog niet wat het was. Ik vertelde de mensen in het surfkamp over mijn ‘gekke droom’. Bij toeval was er een neuroloog aanwezig die slaapparalyse aan het onderzoeken was. Toen ik voor de tweede keer slaapparalyse ervaarde, wist ik wat er aan de hand was.”

Waren er specifieke aanleidingen voor jouw slaapparalyse?

“De grootste oorzaak van mijn slaapverlamming is angst,” aldus Beck.

Ze had er dan ook tijdens drukke studiedagen het meeste last van.

James ziet vooral een enorme vermoeidheid en rugslapen als factoren die bij kunnen dragen aan slaapparalyse.

Ook in onderzoeken komen angst, stress en rugslapen naar voren als mogelijke triggers voor slaapverlamming.

Heb je tips voor wat te doen bij een slaapverlamming?

James: “Wanneer ik nu heel moe ben, slaap ik niet langer op mijn rug. Doordat ik nu weet wat er aan de hand is lukt het me sneller tot rust te komen.”

Beck probeert vooral zichzelf moed in te spreken, wanneer ze last heeft van slaapverlamming. “Ik vertel mezelf dat er niks ergs aan de hand is, dat de hallucinaties niet echt zijn.”

Ook wij hebben ondervonden dat ‘rustig worden’ helpt om sneller uit een slaapparalyse te komen.

Hoewel we begrijpen dat dit makkelijker gezegd is dan gedaan.

Is slaapverlamming gevaarlijk?

Voordat bovenstaande verhalen je bang hebben gemaakt, is het belangrijk om 1 ding duidelijk te stellen:

Slaapverlamming mag dan beangstigend zijn, het heeft geen schadelijke gevolgen voor je gezondheid.

Wanneer het verschijnsel echter geassocieerd wordt met narcolepsie of andere slaapaandoeningen, dan is het verstandig om een arts te raadplegen.

Ook wanneer het je nachtrust beïnvloedt, kan het helpen om hulp te zoeken om de mogelijke onderliggende oorzaken aan te pakken.

Hoe kan je slaapverlamming voorkomen?

Hoewel er geen algemene behandeling is tegen slaapverlamming, zijn er wel manieren om het risico hierop te verminderen.

Afhankelijk van de oorzaken, kan de kans op slaapverlamming verminderd worden door:

  • Verbeteren van slaaphygiëne en slaaproutine
  • Onderliggende stressklachten aanpakken
  • Vermijden van slaaptekort
  • Aanpassen van medicijngebruik
  • Onderliggende slaapstoornissen en slaapproblemen aanpakken
  • Vermijden van rugligging

We lichten de eerste twee punten hieronder wat verder toe.

Matrassencheck advies: Bij aanhoudende episodes van slaapparalyse is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts.🩺

Gezonde slaaproutine

Er zijn tal van manieren waarop jij jouw slaapritme en -routine kunt optimaliseren, om zo de kans op slaapverlamming te verminderen.

Een regelmatig slaap-waakritme, ontspanningsoefeningen en voldoende beweging overdag dragen bij aan een goede slaaphygiëne.

Een regelmatig slaap-waakritme stimuleer je door op dezelfde tijd naar bed te gaan én op te staan. Zo zegt een van onze slaapexperts, professioneel slaapcoach Björn Steinbrink:

Wanneer je elke dag op een ander tijdstip wakker wordt, ben je jouw circadiaans ritme aan het herprogrammeren. Dit werkt echter niet. Door steeds op andere tijden op te staan, ervaart je lichaam elke dag een soort jetlag.

Björn Steinbrink

Slaapcoach

Daarnaast is het van belang om voldoende tijd te nemen om tot rust te komen, voordat je gaat slapen.

Hierbij is het belangrijk om niet vlak voor het slapen gaan op je telefoon of laptop te zitten, omdat het blauwe licht je ritme verstoort. Sowieso kan het helpen om bij veelvuldig gebruik van schermen een blauw licht bril aan te schaffen.

smartphone voor het slapen
Voor een gezonde slaaproutine wordt afgeraden voor het slapen op je smartphone of tablet te zitten.
Matrassencheck tip: Meer informatie over het circadiaans ritme, lees je in ons artikel over daglichtlampen.

Depressie, angsten en slaapverlamming

Verminder je stress en snel een beetje! 😅

Het klinkt zo makkelijk. We snappen echter dat in de drukke maatschappij het lastig is om stress volledig te vermijden.

Wanneer je echter last hebt van depressie, een angststoornis of PTSD, kan dit het risico op episodes van slaapverlamming vergroten.

vrouw met depressie
Depressie en angsten kunnen bijdragen aan een verhoogde kans op slaapverlamming.

Wil jij dus de kans op slaapparalyse aanpakken, dan is het verstandig om te beginnen bij de onderliggende oorzaak.

Sommige medicatie, die specifiek worden gebruikt voor het behandelen van slaapverlamming, zijn antidepressiva zoals SSRIs, TCAs en benzodiazepinen. 💊

Ontspanning bevorderen

Zijn jouw stress en angstklachten wat milder en zoek je manieren om in de avond tot rust te komen? Dan zijn er verschillende producten die hier mogelijk bij kunnen helpen.

Zo is er de Somnox slaaprobot, die je helpt beter te ademen en te slapen. Ook de handzame ademcoach Moonbird kan zeker helpen je lichaam tot rust te laten komen.

Het is geen verrassing dat een goede ademhaling je kan helpen sneller te ontspannen. Diepe ademhalingsoefeningen kunnen bijdragen aan het verlagen van het stresshormoon cortisol in ons lichaam.

Daarnaast kan ook een verzwaringsdeken uitkomst bieden. De diepe druk van deze dekens stimuleert de aanmaak van serotonine, dat op zijn beurt bijdraagt aan de aanmaak van melatonine - het slaaphormoon.

Matrassencheck tip: Wil jij meer informatie over het verbeteren van je slaapkwaliteit? Lees dan eens ons artikel met de beste tips om in slaap te vallen.

Verschillende soorten slaapverlamming

Er wordt grofweg onderscheid gemaakt tussen twee soorten slaapverlamming: geïsoleerde slaapverlamming en terugkerende slaapverlamming.

Geïsoleerde slaapverlamming

Geïsoleerde slaapverlamming - zoals het woord misschien al zegt - is een episode van slaapparalyse die op zichzelf staat.

Hiermee willen we zeggen dat deze vorm van slaapverlamming onafhankelijk van andere aandoeningen optreedt.

Geïsoleerde slaapverlamming komt slechts enkele keren in iemands leven voor. Het wordt mogelijk beïnvloed door leefstijlfactoren, zoals slaapgebrek.

Terugkerende slaapverlamming

We spreken van terugkerende slaapverlamming als een persoon minimaal twee keer in een jaar slaapparalyse ervaart.

In tegenstelling tot geïsoleerde slaapverlamming, die mogelijk het gevolg is van leefstijlfactoren, wordt terugkerende slaapparalyse in verband gebracht met psychische aandoeningen.

Als je regelmatig last hebt van slaapparalyse, wordt aangeraden een slaapdagboek bij te houden.

sleep journal
Door een slaapdagboek bij te houden kun je meer inzicht krijgen in je slaapkwaliteit en -gedrag.

Naast informatie over de kwaliteit van je slaap, kun je in een slaapdagboek bijhouden welke factoren van invloed kunnen zijn op je nachtrust, zoals het nuttigen van koffie, alcohol of medicatie.

Slaapparalyse en de wetenschap

Hoewel er steeds meer onderzoek wordt gedaan naar slaapverlamming, blijkt het nog altijd lastig om de precieze oorzaak van dit fenomeen te achterhalen.

In de uitgebreide ‘Sleep Paralysis Guide’ van The International Academy of Consciousness (IAC) wordt uitgelegd dat het lastig is de biologische grondslag van een ‘ervaring’ of ‘fenomeen’ vast te stellen.

Hedendaagse wetenschappers spreken ook wel van een ‘brain glitch’, die optreedt tussen de remslaap en waakzaamheid. Of het ook werkelijk door ons brein of in onze hersenen veroorzaakt wordt blijft de vraag. 🧠

Culturele interpretaties van slaapverlamming: van kwade geesten tot heksen

Kijken we naar de fysiologische oorzaken, dan komen we al snel uit bij stress, psychische aandoeningen of slaapstoornissen.

Toch willen we je ook de culturele interpretaties van slaapverlamming niet onthouden. Zo ziet de Islam slaapverlamming als een mogelijke aanval van de geest (djinn) Al Kaboos.

Verschillende culturen en religies hebben hun eigen kijk op slaapparalyse.

We hebben een aantal interpretaties op een rijtje gezet; van demonen en heksen tot ‘bezeten zijn door geesten’.

Mogelijke interpretaties
Afro-Amerikanen Een aanval van heksen
China Bezoek van een geest
Duitsland “Hexendruchem” - heksen die voorbijgaan
Japan “Kanashibari” - bezeten door ‘tsukimono’, dierlijke geesten
Italië “Pandafeche” - bezoek van heksen of bovennatuurlijke wezens
Saint-Lucia “Kokma” - een aanval van dode geesten of ongedoopte baby’s

Veel van deze resultaten komen uit een onderzoek van Olunu et al. naar de culturele interpretaties van slaapverlamming.

Omdat hallucinaties bij slaapparalyse regelmatig voor lijken te komen, lijken enkele interpretaties zo gek nog niet. 👻

Hoe voelt slaapverlamming?

De symptomen van slaapparalyse zijn uiteenlopend en verschillen van persoon tot persoon.

Wat overeenkomt is dat de meeste mensen niet kunnen praten of bewegen, wat zeer beangstigend kan zijn. Ook wordt wel vaker een drukkend gevoel op de borst ervaren.

Een episode van slaapverlamming kan enkele seconden tot een paar minuten duren.

Omdat slaapverlamming verband houdt met de remslaap - waarin we dromen - kunnen er hallucinaties optreden.

Deze kunnen onderverdeeld worden in verschillende soorten, waaronder:

  • Visueel: Het ervaren van de aanwezigheid van iets of iemand. Deuren die opengaan. Een schim die zich in de ruimte bevindt.
  • Auditief: Het horen van stemmen of andere geluiden.
  • Tactiel: Het gevoel te worden aangeraakt. Het idee dat er iemand op je zit.

Schimmen zien, rare geluiden horen, je lichaam niet kunnen bewegen? Dit begint bijna te klinken als een enge film.

slaapverlamming hallucinaties
Tijdens slaapverlamming worden ook regelmatig hallucinaties ervaren.

Slaapverlamming: de oplossing

Slaapverlamming klinkt als de korte trailer van een film die je niet wil zien. 🎥

Maar net als bij een slechte horrorfilm is slaapparalyse niet iets waar jij je in het dagelijks leven zorgen over hoeft te maken.

Inzicht in de oorzaken van dit fenomeen en de slaapverlammingen ervaringen van anderen, kunnen je helpen om je angsten met betrekking tot slaapparalyse te verminderen.

Geen demonen, heksen of geesten die bij je op bezoek komen, maar een natuurlijk lichamelijk proces dat ‘per ongeluk’ buiten de remslaap optreedt.

Komt het echter vaker voor of wordt jouw slaapkwaliteit aangetast door terugkerende periodes van slaapverlamming? Dan raden we aan om een arts te raadplegen voor advies.

Veelgestelde vragen

  • Is slaapverlamming zeldzaam?


    Uit onderzoek blijkt dat circa 40% van de wereldbevolking minstens een keer slaapverlamming ervaart. Het komt zowel voor bij mannen als vrouwen.

  • Wat te doen bij slaapverlamming?


    Een episode van slaapverlamming gaat vanzelf over. We hebben een aantal mensen geïnterviewd, die zelf aangaven dat ‘proberen te ontspannen’ vaak de beste techniek lijkt om sneller uit een slaapverlamming te komen. Ook wordt gesuggereerd dat het helpt om met je tenen te wiebelen, om zo je lichaam wakker te maken.

  • Wanneer treedt slaapverlamming op?


    Slaapverlamming komt voor wanneer je in slaap valt of juist net wakker wordt. Dit wordt respectievelijk hypnagogische of hypnopompische slaapverlamming genoemd.

    • Hypnagoge slaapverlamming: op het moment dat je in slaap valt
    • Hypnopompe slaapverlamming: op het moment dat je wakker wordt

    Slaapverlamming wordt in de meeste gevallen geassocieerd met de remslaap, waarin men droomt. Hierdoor kunnen mensen tijdens slaapverlamming ook hallucinaties ervaren. Deze soms levensechte nachtmerries worden ook wel hypnagogische waarnemingsstoornissen genoemd.

  • Is slaapverlamming gevaarlijk?


    Kortgezegd: nee. 

    Slaapverlamming is een ervaring die behoorlijk wat paniek kan veroorzaken. Het is echter belangrijk te onthouden dat een geïsoleerde slaapverlamming geen nadelige effecten heeft voor je gezondheid.

    Wanneer de slaapverlamming het gevolg is van een slaapstoornis of andere aandoening, dan is het verstandig de hulp van een arts in te schakelen. 

    Ook is hulp gewenst bij een terugkerende slaapverlamming, vooral wanneer deze de slaapkwaliteit en hiermee het dagelijks functioneren beïnvloedt.

  • Hoelang duurt slaapverlamming?


    Over het algemeen kan slaapparalyse enkele seconden tot een paar minuten duren. Een episode van slaapverlamming gaat vanzelf weer over.

  • Bronnen

Judith tekstschrijver

Judith Willems

Gecertificeerd slaapexpert & content writer

Door haar achtergrond in media en creative copywriting én haar expertise op het gebied van slapeloosheid, bevindt Judith zich bij Matrassencheck op de perfecte blek. Ze test producten, volgt menig slaapcursus en werkt nauw samen met slaapprofessionals, wat haar een stapje dichter bij haar missie brengt: mensen inspireren hun slaap serieus te nemen. Heb jij vragen over dit artikel of wil je meer weten over een bepaald onderwerp? Stuur het naar: judith@airi.media.

Judith's certificaten:  Understanding sleep (Royal Society for Public Health) en Sleep: Neurobiology, Medicine, and Society (Universiteit van Michigan).

Heeft dit artikel je geholpen?
Vragen/opmerkingen? Laat een reactie achter.
Bedankt voor je bericht!
Ja
Nee

Goed om te horen! Heb je nog verdere opmerkingen of suggesties?

Hoe kunnen we je beter van dienst zijn?

Waarom ons vertrouwen?

Bij het beoordelen van producten zijn betrouwbaarheid en vertrouwen belangrijke aandachtspunten. Waarom wij geloven dat jij op Matrassencheck kunt vertrouwen?

  • Speciale testfaciliteit: We hebben wereldwijd meer dan 180 producten getest en sinds kort een eigen testfaciliteit opgezet, die uitgerust is met de modernste apparatuur om de prestaties van de slaapproducten te analyseren.
  • Goedgekeurd door slaapexperts: We werken samen met internationale slaapexperts, die ons team trainen, onze artikelen beoordelen en ons waardevolle inzichten geven op het gebied van slaapgezondheid.
  • Professioneel netwerk: We zijn nauw verbonden met fabrikanten en slaapmerken, waardoor we inzicht hebben in de nieuwste producten, trends en technologiëen.
  • Europese marktleider: We zijn met trots de nummer 1 review-website van Europa en maken deel uit van een uitgebreid netwerk dat wereldwijd blijft groeien.

Hoewel onze websites jaarlijks miljoenen bezoekers krijgen, draait het bij ons niet om de cijfers. Zorgen dat de beste keuzes op slaapgebied voor iedereen toegankelijk zijn, dat is waar we voor staan.

>180 producten getest

>19836 uur aan onderzoek

>6 miljoen mensen vertrouwen ons

7 experts

#1 op de Europese markt

Dit kan ook interessant voor jou zijn...

    JA, GRAAG! >
    Nee, bedankt

    Onze reviews en testresultaten zijn 100% onafhankelijk. Bij aankoop via gemarkeerde links ('*') ontvangen we een commissie, wat jou niets extra kost en ons ondersteunt in het schrijven van de beste productreviews.